Kırgızistan’da yaklaşık 15 gün önce halk sokağa indi, polisle çatıştı, hükümeti devirdi. Sonunda devlet başkanı Bakıyev ülkeden kaçmak zorunda kaldı. 2005 yılında “Lale Devrimi” ile başa gelen Bakıyev’in iktidarı 5 sene sürebildi.
2000’li yılların başından itibaren eski Sovyet cumhuriyetlerinde yaşanan bir dizi devrimin bir halkası da Orta Asya’nın kalbinde yer alan Kırgızistan’da gerçekleşmiş ve Askar Akayev’ın görevden uzaklaştırılmasıyla devlet başkanlığına Kurmanbek Bakıyev gelmişti. Akayev’in zengin elitin parlamentoda koltuk kazanmasını engellemesi üzerine ülke karışmış ve “Lale Devrimi” gerçekleşmişti.
Bakıyev görevde kaldığı süre boyunca özelleştirmelere aynı hızla devam etti ve kendi akrabalarına usulsüz servet sağlamakla suçlandı. Hükümete yönelik bu öfke Nisan ayının başlarında Talas’ta patladı.
Muhaliflerin gösterisine polis tarafından izin verilmemesi üzerine başlayan olaylar 24 saat içerisinde tüm ülkeye yayıldı. “Taşralılar”ın öfkesi tüm ülkede yankılandı. Polisin gerçek mermi kullandığı olaylarda göstericiler kısa bir sürede devlet televizyonu ele geçirdi, parlamento binasını kuşattı ve hükümeti istifaya zorladı.
Devrik Devlet Başkanı Bakıyev, ilk olarak istifa etmeyeceğini açıklasa da beklediği dış desteği bulamayınca ülkeden kaçtı. Kırgızistan’da şu an geçiçi hükümet kuruldu ve seçimlere kadar eski Dışişleri Bakanı Roza Otunbayeva, Devlet Başkanlığı görevini üstlendi.
Kırgızistan Orta Asya’nın tam ortasında bulunuyor ve iki büyük gücün satranç tahtası konumunda. Amerika Birleşik Devletleri, Manas’ta bulunan askeri üssünü Afganistan Savaşı’nda lojistik ve ikmal merkezi olarak kullanırken, Rusya’da ülkede askeri üs kurabilmek için pusuda bekliyor. İki güç arasında kalan Bakıyev, ikili oynamayı tercih etti. Rusya’dan Manas’ta bulunan askeri üssü kapatma sözü karşısında 450 milyon dolar alan Bakıyev kısa bir süre sonrasında ABD ile üssün kullanım süresini uzatan sözleşmeye imza attı.
Belki de bu yüzden devrim sonrasında ne Rusya ne de ABD tavrını Bakıyev’den yana koydu.
Hükümetin devrilmesinin üzerinden henüz kısa bir süre geçmiş olabilir ancak büyük resme baktığımızda 2005’teki “Lale Devrimi” ile bu ay başında yaşanan olayların farkı hemen ortaya çıkıyor. 2005 yılının Şubat ve Mart aylarında elitler kendi hakları için hükümeti devirmişti ancak Lale Devrimi’nin ömrü sadece 5 sene sürdü. Bir gün içerisinde spontane bir şekilde gelişen bu olaylarda halk başroldeydi. Polisin mermileri karşısında yılmayan “taşralılar” kısa bir sürede istediklerini elde ettiler ve bu devrim, Lale Devrimi’nin sonunu getirdi.
Bu yazı Sosyalist İşçi gazetesinin 392. sayısı için yazılmıştır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder